Thiếu nữ dân tộc Phù Lá. Ảnh: T.N

Tết của người Phù Lá

Mâm cỗ tất niên chiều ba mươi tết của người Phù Lá là thịnh soạn nhất. Lễ vật dâng cúng tổ tiên gồm thủ lợn và tất cả các bộ phận nội tạng, 12 bát gạo ngon, 12 món ăn chín tượng trưng cho một năm đủ 12 tháng. Sau khi chủ nhà khấn mời hương hồn những người quá cố, trời đất, các thánh thần, cả nhà quây quần ăn chung mâm. Buổi tối trong khi đón giao thừa, những người trong gia đ́nh đều phải rửa chân từ đầu gối trở xuống. Nước rửa chân được đun bằng một nồi có 12 thứ lá thơm.

Giao thừa đến, cả nhà đều ăn diện những bộ đồ truyền thống đứng nghiêm trang nghe chủ nhà khấn mời tiên tổ. Thời khắc bước sang năm mới, mỗi nhà một người đi đến đầu nguồn hứng nước về. Khi hứng nước, họ lầm rầm khấn cầu mưa thuận gió ḥa và cắm những nén nhang xung quanh. Nước tinh khiết mang về đun sôi lên, rồi đặt trên ban thờ để sáng mồng một mọi người cùng uống với ư niệm làm cho con người trong sạch, thanh tao và dồi dào sức lực.

Tết của người Dao

Người Dao Đỏ có tết nhảy thật độc đáo, cũng là biểu hiện tính cộng đồng cao. Tết nhảy thường diễn ra trước ngày ba mươi. Vào lễ, đồng bào dựng một ban thờ nơi cao ráo, sắm đủ lễ vật rồi khấn Bàn Vương, các thánh thần, tổ tiên. Sau cúng khấn là nhảy múa gồm tuần tự: Múa cầu an - cầu mưa thuận gió ḥa, trời đất thánh thần phù hộ độ tŕ; múa ra binh vào tướng - tức múa chiến đấu chống xâm lược, ác bá; cuối cùng là múa rùa - tái hiện lại cảnh săn bắt, hái lượm thời tiền sử. Những ngày tết đầu năm mới thường th́ người già dạy con cháu thổi kèn, phụ nữ có tuổi truyền dạy cho con cháu gái hát dân ca và thêu thùa.

Riêng người Dao Tuyển ở huyện Bảo Thắng ngày tết chỉ gói bánh trưng tro. Bánh được ngâm nhuộm bằng nước lọc tro lúa nếp hoặc tro than quả núc nác. Đêm tất niên, đàn ông thắp hương khấn mời tổ tiên và cầu thánh thần cho mưa thuận gió ḥa. Những ngày tết trên bàn thờ phải có đèn dầu luôn thắp sáng. Từ ngày mồng một mọi người đi chơi xuân và thi hát giao duyên.

(theo BLCĐT)